Bodycams voor politiewerk: literatuuronderzoek

Hebben bodycamera’s meerwaarde voor politiewerk? Dat is de vraag die ik onderzocht in een internationaal literatuuronderzoek. Het korte antwoord is: soms. Het lange antwoord staat in het boek. In elk geval is er weinig grondig onderzoek gedaan naar bodycams: we weten dus nog niet goed hoe de bodycam werkt. In elk geval is het niet genoeg, zo blijkt uit buitenlands onderzoek, om een setje bodycams op elk politiebureau neer te leggen en al doende uit te vinden wat er werkt. Je moet een helder doel kiezen en alles in het werk stellen om dat te bereiken: technisch, organisatorisch en juridisch moet alles kloppen. In proeftuinen zal de komende twee jaar worden uitgezocht hoe, waar, in welke situatie en op welke manier bodycams aan de uitrusting van de politie kunnen worden toegevoegd.

Meta-evaluatie
Ik heb in de wetenschappelijke literatuur negen evaluaties aangetroffen die voldoende degelijk van opzet waren om mee te nemen in een meta-evaluatie. Die onderzoeken komen allemaal uit landen buiten Nederland: de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Canada. In zeven van deze negen onderzoeken is gekeken of het aantal klachten tegen politiemensen daalde. Dat was het geval in vijf van die zeven onderzoeken (de daling was 14 tot 87 procent). Ook geweldsgebruik door de politie kan dalen door bodycams: dat lieten drie van de negen evaluaties zien (dalingen met 28 tot 75 procent). Twee evaluaties lieten geen verschil zien en de andere vier deden geen onderzoek naar geweld door de politie. Over de bruikbaarheid van opgenomen beelden voor opsporing weten we nog maar weinig. Slechts twee van de bestudeerde evaluatierapporten rapporteerden positieve, zij het kleine, bijdragen van bodycams aan de strafrechtketen.

Het gaat niet vanzelf
Er verschijnen regelmatig nieuwsberichten over de successen die in het buitenland zijn geboekt met bodycams. Dat heeft geleid tot een grote populariteit van dit soort apparaten – óók in Nederland. Maar helaas is het niet genoeg om een setje bodycams uit te delen op elk politiebureau. De bodycam werkt namelijk niet uit zichzelf: je moet heel erg je best doen om hem te laten werken. Maar dan kunnen de resultaten ook heel mooi zijn. Zo zijn er voorbeelden van projecten waar de bodycam ervoor zorgde dat het aantal klachten tegen de politie fors daalde. En er zijn experimenten gehouden waar de politie minder geweld hoefde te gebruiken als ze een bodycam droegen. Maar soms waren de resultaten ook andersom. Hoe dat kan? Door verschillen in de context en in de manier waarop de bodycams werden gebruikt.

De context
Uit het literatuuronderzoek blijkt dat de meest positieve effecten werden gevonden in de VS. Dergelijke effecten bleken niet op te treden in de andere landen waar grondige onderzoeken met bodycams zijn uitgevoerd. Blijkbaar maakt het dus uit in welk land je een bodycam gebruikt. Dat kan liggen aan de relatie tussen politie en burgers, maar ook aan verschillen in beleidsmatige keuzes, technische specificaties of het juridisch kader.

Beleid
Een belangrijke beleidskeuze is wie er bepaalt wanneer de bodycam aan moet. Bepaalt elke individuele agent dat of staat hij altijd aan bij elke interactie tussen politie en burgers? Een tweede cruciale keuze is de vraag wie er met de bodycam werken: is dat een vrijwillige keuze of is het verplicht voor alle agenten? Die keuzes hebben grote gevolgen voor de effecten van bodycams.

Techniek
Net zo belangrijk als het beleid zijn de technische specificaties. Kan je aan de buitenkant bijvoorbeeld zien of de bodycam aan staat? Zit er een schermpje op waarop de burger zichzelf ziet? Hoe opvallender de bodycam, hoe groter de kans dat mensen hun gedrag in positieve zin aanpassen. Maar het tegenovergestelde geldt natuurlijk ook: als je niet kunt zien dat de politie een bodycam draagt (of als je denkt dat hij niet aan staat) zullen burgers zich er minder door laten corrigeren.

Wetgeving
Ook het juridische kader is zeer bepalend. Hoe lang worden de beelden bewaard? Wie mogen beelden bekijken en gebruiken? Waar mogen de beelden voor worden gebruikt: alleen voor opsporing en vervolging van strafbare feiten, of ook voor intercollegiaal leren, beoordelingsgesprekken, en interne onderzoeken? Mogen ze op Youtube worden gezet om te laten zien wat de politie doet? Het antwoord op deze vragen heeft invloed op de bereidheid van politiemensen om met bodycams te werken, bleek in andere landen.

Proeftuinen in Nederland
Een belangrijke aanbeveling is om een onderzoeksprogramma te starten en de effecten van bodycams ook in Nederland grondig te gaan onderzoeken. Het doel van vervolgonderzoek is om uit te vinden hoe publiek en politie op de bodycams reageren, wat bodycams bijdragen aan waarheidsvinding, bewijsvoering, klachtafhandeling, het voorkomen van geweld tegen de politie en aan intercollegiaal leren. Dit vervolgonderzoek, waarbij pilots worden geëvalueerd, kan uitwijzen hoe, waar, in welke situatie en op welke manier bodycams bij de uitrusting van de politie zouden kunnen gaan behoren.

Downloads
Het rapport is beschikbaar als PDF en Ebook op de website www.politieenwetenschap.nl.

Sander Flight
Onderzoek en advies over cameratoezicht.

2 Reacties

Er kunnen geen reacties worden geplaatst.